دورست، انگلستان – در تلاشی برای به چالش کشیدن شیوههای ناکارآمد در صنعت الوار، دانشجویان دوره طراحی و ساخت (Design & Make) انجمن معماری لندن (AA) یک راهحل فنی و نوآورانه برای استفاده از ساخت با چنگال درختان (Tree Forks)، که از قویترین بخشهای درخت هستند، ارائه دادهاند. این پروژه که «A Forest Datum» نام دارد، منجر به ساخت یک راهروی مرتفع در پردیس هوک پارک (Hooke Park) شد.
این روش مبتنی بر ابداع یک جیگ (Jig) ساده و در عین حال انعطافپذیر است که امکان برش دقیق چنگالهای نامنظم چوبی را فراهم میکند. این ابزار، چنگالها را به ابعاد کاربردی تبدیل میکند، بدون آنکه شکل Y ساختاری و مزیت مهندسی آنها از بین برود. این پروژه نه تنها به کاهش ضایعات جنگلی میپردازد، بلکه یک مدل ساختمانی کمتکنولوژی (Low-Tech) و قابل تکرار را برای مناطقی با منابع مالی محدود معرفی میکند.
استحکام پنهان در ضایعات: هوشمندی هندسه در ساخت با چنگال درختان
امانوئل ورکرویس، یکی از مدیران این دوره، تأکید میکند که چنگالها از نظر مهندسی، قویترین قسمت درخت هستند، زیرا تمام بافت دانه چوب در آنجا بهطور کامل در هم تنیده شده است. به طور معمول، این بخشها در فرآیند برداشت صنعتی رها شده و به ضایعات تبدیل میشوند. در این پروژه، چنگالها از طریق هرسکاری دقیق درختان راش (Beech) و سرو (Cedar) به دست آمدند، به گونهای که سلامت کلی گیاه حفظ شد.
برای کار با شکلهای نامنظم، دانشجویان هر چنگال را به صورت یک بلوک فرضی نامرئی در نظر گرفتند که به صورت قطری درون آن قرار میگیرد. با این تصور، چنگالها با هر شکلی که باشند، تا زمانی که لبههای آنها همراستا با مرزهای این بلوک فرضی برش داده شوند، میتوانند به صورت زیگزاگی به هم متصل شده و یک ساختار کف یا سقف بلند با پایداری ذاتی ایجاد کنند.
جیگ ساده و اتصال با کابل دینما: راهحلی قابل تعمیم
برای اطمینان از برش دقیق و سریع چنگالها، دانشجویان یک جیگ (Jig) ساختند که از سه تخته چوب و چندین اتصالدهنده قابل تنظیم چاپ سهبعدی تشکیل شده است. این جیگ که به عنوان یک راهنمای برش عمل میکند، به همراه یک سورتمه (sled) در امتداد مسیرهایی در کنار یک اره نواری (Band Saw) میلغزد و دقت لازم برای اتصال قطعات نامنظم را فراهم میآورد.
پس از برش، چنگالها به صورت قطری در برابر الوارچوبهای نگهدارنده (Battens) فشرده میشوند و با استفاده از یک سیستم کششی مبتنی بر کابلهای دینما (Dyneema Cables) به شدت محکم میگردند. ورکرویس تأکید دارد که این فرآیند بهشدت قابل تکرار و عمداً کمتکنولوژی طراحی شده است تا برخلاف رویکردهای پیشین دانشگاه که رباتیک بودند، بتوان آن را در جوامع کمدرآمد و بدون نیاز به تجهیزات گرانقیمت یا رباتیک (مانند بازوی روباتیک ۶ محوره ۵۰۰ کیلویی) بهکار گرفت.
تحلیل نهایی نبض ساختمان
پروژه «A Forest Datum» یک نقطه عطف فکری در معماری معاصر است. در حالی که جامعه معماری به دنبال راهحلهای پایدار مبتنی بر چوب است، این پروژه به یک حقیقت ناخوشایند اشاره میکند: چوب به اندازه کافی برای نجات محیط زیست ساختهشده ما وجود ندارد اگر همچنان از روشهای غیربهینه صنعتی استفاده کنیم. تخمین زده میشود که در حال حاضر، استفاده ۵۰ درصدی از یک درخت «بسیار کارآمد» تلقی میشود، در حالی که تیم هوک پارک توانسته این میزان را به حدود ۸۰ درصد برساند.
نبض ساختمان معتقد است که «هوشمندسازی در جیگ»، که ورکرویس آن را «نبوغ پروژه» میداند، نشان میدهد که نوآوری در ابزارهای ساده، میتواند تأثیر بسیار بزرگتری بر پایداری جهانی داشته باشد تا فناوریهای پیچیده و گرانقیمت. این روش، اقتصاد چرخشی را به قلب ساخت و ساز بازمیگرداند و ضایعات را به مصالح ساختمانی با بالاترین استحکام تبدیل میکند.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
منبع
Dezeen: AA Design & Make students devise simple way to build with tree forks
