در جریان بررسی بخش هزینهای لایحه بودجه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی سقف وام مسکن ارزانقیمت برای تأمین مسکن اقشار کمدرآمد را مشخص کردند. بر اساس این مصوبه، تسهیلات ودیعه و خرید مسکن برای مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی کشور در قالب منابع تعیینشده در بودجه سال آینده پرداخت خواهد شد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که افزایش قیمت مسکن و اجارهبها، دسترسی گروههای کمدرآمد به سرپناه مناسب را دشوارتر از گذشته کرده و نقش سیاستهای حمایتی دولت و مجلس را پررنگتر ساخته است. کارشناسان معتقدند این نوع تسهیلات اگر بهدرستی اجرا و هدفگذاری شود، میتواند بخشی از فشار بازار اجاره و خرید مسکن را برای خانوارهای آسیبپذیر کاهش دهد.
طبق مصوبه جدید، سقف تسهیلات ارزانقیمت ودیعه و خرید مسکن برای مددجویان نهادهای حمایتی تا ۱۰۰ هزار میلیارد ریال تعیین شده است. همچنین سهم نهادهای حمایتی از منابع مشخصشده در ردیف مربوط به الزامات تسهیلات و افزایش سرمایه، حداکثر ۴۳ درصد اعلام شده است. این تصمیم در راستای سیاستهای حمایتی دولت برای کاهش نابرابری در دسترسی به مسکن اتخاذ شده و هدف آن ایجاد امکان تأمین سرپناه برای گروههایی است که به دلیل محدودیت مالی، توان ورود به بازار مسکن را ندارند. در سالهای اخیر، افزایش هزینههای ساخت، رشد تورم عمومی و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده تأمین مسکن برای اقشار کمدرآمد به یکی از چالشهای جدی سیاستگذاری اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود.
کارشناسان حوزه مسکن معتقدند اثربخشی چنین تسهیلاتی به نحوه اجرا، نرخ سود، مدت بازپرداخت و همچنین همزمانی آن با سیاستهای عرضه مسکن بستگی دارد. در صورتی که پرداخت این وامها بدون برنامهریزی برای افزایش تولید مسکن انجام شود، ممکن است تأثیر آن محدود بماند. از سوی دیگر، هدایت منابع حمایتی به سمت تأمین ودیعه مسکن میتواند در کوتاهمدت فشار هزینهای خانوارهای کمدرآمد را کاهش دهد. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که ترکیب سیاستهای حمایتی مالی با برنامههای تولید مسکن اجتماعی و حمایتی، میتواند نقش مؤثرتری در بهبود دسترسی به مسکن ایفا کند و از افزایش شکاف طبقاتی در بازار مسکن جلوگیری کند.
تحلیل نبض ساختمان | وام مسکن برای قشر کم درآمد
مصوبه تعیین سقف تسهیلات مسکن برای اقشار کمدرآمد را میتوان نشانهای از تلاش سیاستگذار برای تقویت ابزارهای حمایتی در بازار مسکن دانست. با این حال، تجربه نشان داده که وامهای مسکن بهتنهایی نمیتوانند مشکل ساختاری کمبود عرضه و افزایش قیمت را حل کنند. اگر این تسهیلات در کنار برنامههای تولید مسکن و کنترل هزینههای ساخت اجرا شود، میتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد. در غیر این صورت، نقش آن بیشتر بهعنوان یک ابزار حمایتی کوتاهمدت باقی خواهد ماند.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
