بلکبرن، انگلستان – استودیو تحقیقاتی Matter at Hand، که توسط یکی از بنیانگذاران گروه معماری اسمبل تأسیس شده، از یک روش ساختمانی پروتوتایپ مبتنی بر خاک رس به نام «خاک روان» (Poured Earth) رونمایی کرده است.
این روش نوآورانه که در رسانه معتبر Dezeen به آن پرداخته شده، فرآیند بتنریزی را شبیهسازی میکند و به دنبال آن است که ساختوساز با مصالح خاکی را آسانتر و در دسترستر از روشهای سنتی مانند خاک کوبیده و کاهگل کند. این پروژه که با هدف مقیاسپذیر کردن ساختوساز با مصالح خاکی و با استفاده از تجهیزات مشابه بتنریزی توسعه یافته، میتواند یک رویکرد بسیار عملی برای بازنگری در نحوه ساختوساز در آینده ارائه دهد.
راز خاک روان: از سرامیکسازی تا ساختوساز
ویژگی منحصربهفرد «خاک روان» که آن را از سایر مصالح خاکی متمایز میکند، افزودن «دفلوکولانتها» (Deflocculants) است؛ یک نوع ماده شیمیایی که معمولاً در فرآیند ریختهگری دوغاب سرامیک استفاده میشود. با افزودن چند قطره از این مواد، مخلوط خاک رس بدون نیاز به آب اضافی، روان و سیال میشود.
این امر منجر به تولید یک ماده متراکمتر با حداقل جمعشدگی و زمان خشک شدن کمتر میشود. لوئیس جونز، بنیانگذار استودیو، میگوید: «در حالی که دانش عظیمی در مورد این مواد در صنعت سرامیک وجود دارد، اما این دانش هنوز به دنیای ساختوساز خاکی راه پیدا نکرده است.» این انتقال دانش میانرشتهای، کلید اصلی این نوآوری است.
از دیوار سازهای تا پنلهای عایق
نمونههای اولیه «خاک روان» که در فستیوال ملی ساخت به نمایش درآمدند، تنوع کاربرد این ماده را به خوبی نشان میدهند. یک نمونه، دیوار سازهای است که از ترکیب خاک رس، سرامیک خرد شده و مصالح ساختمانی بازیافتی ساخته شده و میتواند به صورت درجا یا پنلهای پیشساخته تولید شود.
نمونه دیگر، یک پنل عایق و سبک است که در یک قاب چوبی قرار گرفته و از ترکیب خاک رس، خرده چوب، کنف و شیشه بازیافتی فومشده ساخته شده است. این استودیو همچنین یک دیوار کامپوزیت دولایه را ارائه کرده که یک لایه باربر داخلی را با یک لایه عایق خارجی ترکیب میکند. این نمونهها، پتانسیل بالای ساختوساز با مصالح خاکی را برای کاربردهای مختلف به نمایش میگذارند.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
پروژه «خاک روان» یک جهش بزرگ و بسیار هوشمندانه در زمینه ساختوساز با مصالح خاکی است. این نوآوری به جای اختراع دوباره چرخ، با یک «انتقال دانش» خلاقانه از صنعت سرامیک به صنعت ساختمان، یکی از بزرگترین معایب ساختوساز خاکی (یعنی کاربر بودن و کندی) را برطرف کرده است. این رویکرد، پتانسیل آن را دارد که ساختوساز خاکی را از یک روش حاشیهای و سنتی، به یک روش اصلی و صنعتی در معماری معاصر تبدیل کند.
برای صنعت ساختمان ایران، که از یک سو دارای میراث غنی معماری خاکی و از سوی دیگر با بحران زیستمحیطی ناشی از تولید سیمان روبروست، این فناوری میتواند یک راهحل ایدهآل باشد. این پروژه ثابت میکند که آینده پایدار، نه تنها در بازگشت به گذشته، بلکه در ترکیب هوشمندانه دانش کهن با نوآوریهای علمی مدرن نهفته است.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
