تهران، ایران – پروژه مترو گلبهار-مشهد که قرار بود به عنوان یکی از پروژههای کلیدی حملونقل ریلی در افق ۱۴۰۴ به بهرهبرداری برسد، پس از گذشت ۱۴ سال از آغاز عملیات اجرایی، تنها ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
این خبر که در گزارش جدید وزارت راه و شهرسازی اعلام شده، امید ساکنان شهر جدید گلبهار را برای اتصال سریع و ایمن به کلانشهر مشهد، بار دیگر به ناامیدی تبدیل کرد. این در حالی است که مدیرعامل سابق شرکت عمران شهرهای جدید در خرداد ۱۴۰۱، تکمیل و بهرهبرداری از این پروژه را به همراه متروی بهارستان و پرند، به عنوان برنامه قطعی برای سال ۱۴۰۴ اعلام کرده بود.
وعدههای گذشته و واقعیتهای امروز
در خرداد ۱۴۰۱، علیرضا جعفری، مدیرعامل وقت شرکت عمران شهرهای جدید، با قاطعیت از تکمیل متروی گلبهار در افق ۱۴۰۴ سخن گفته بود. اما اکنون، پس از گذشت بیش از سه سال از آن وعده، وزارت راه و شهرسازی پیشرفت این پروژه را تنها ۴۰ درصد و «متناسب با اعتبارات تملک دارایی» اعلام کرده است.
این شکاف عمیق میان وعدهها و عملکرد، نشاندهنده چالشهای بزرگ در تامین مالی و مدیریت پروژههای زیرساختی در کشور است. با وجود اینکه در بهمن سال گذشته، ۲۵۵ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای متروی گلبهار و بهارستان تامین و توافق اولیهای نیز با قرارگاه خاتمالانبیا برای تکمیل روسازی صورت گرفته بود، اما به نظر میرسد این اقدامات برای به حرکت درآوردن این پروژه ۱۴ ساله کافی نبوده است.
یک پروژه ۱۴ ساله با پیشرفت ۴۰ درصدی
داستان مترو گلبهار-مشهد، داستان یک پروژه زیربنایی است که در پیچوخم بروکراسی و کمبود اعتبار، فرسوده شده است. با گذشت ۱۴ سال از آغاز عملیات اجرایی، پیشرفت ۴۰ درصدی به معنای آن است که این پروژه با سرعتی بسیار پایینتر از حد انتظار حرکت کرده است.
اگرچه تونل ۴.۵ کیلومتری این مسیر تکمیل شده و پل امام رضا (ع) نیز آماده افتتاح است، اما بخشهای حیاتی دیگری از پروژه همچنان ناتمام باقی ماندهاند. این تأخیر طولانی، نه تنها هزینههای پروژه را به دلیل تورم، چندین برابر کرده، بلکه ساکنان شهر جدید گلبهار را برای سالهای متمادی از دسترسی به یک سیستم حملونقل عمومی کارآمد محروم ساخته است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
سرنوشت مترو گلبهار-مشهد، نمادی از یک چالش بزرگ در مدیریت پروژههای عمرانی ایران است: «فقدان پیوستگی مدیریتی و تخصیص نامنظم بودجه». وعدههای مدیران با تغییر دولتها و مدیران عامل به راحتی فراموش شده و پروژههایی که باید در چند سال به بهرهبرداری برسند، برای دههها به طول میانجامند. این تأخیرهای طولانی، هزینههای استهلاک و تورم را به پروژه تحمیل کرده و توجیه اقتصادی اولیه آن را از بین میبرد.
پیشرفت ۴۰ درصدی پس از ۱۴ سال، یک شکست مدیریتی و برنامهریزی است. برای جلوگیری از تکرار این داستانهای تلخ، کشور نیازمند ایجاد یک «صندوق توسعه زیرساخت» مستقل و قدرتمند است که بودجه پروژههای کلان ملی را به صورت پایدار و فارغ از تغییرات سیاسی دولتها تأمین کند تا وعدهها بر روی ریل واقعیت حرکت کنند، نه در سخنرانیها.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
منبع
-
خبرگزاری تسنیم: مترو گلبهار؛ وعدهای که روی ریل نرفت
