لندن، بریتانیا – دیوید آجای (David Adjaye)، یکی از برجستهترین معماران جهان و طراح موزه ملی تاریخ و فرهنگ آفریقایی آمریکایی در واشنگتن، که به برگزاری باشکوه مراسم افتتاحیه پروژههای خود عادت داشت، این پاییز در کانون انزوا قرار گرفته است.
این وضعیت، در حالی است که سه پروژه مهم او شامل موزه هنر دانشگاه پرینستون، موزه هنر آفریقای غربی (MoWAA) در نیجریه و موزه استودیو در هارلم برای افتتاح برنامهریزی شدهاند. این نهادها، بیش از دو سال پس از انتشار اتهامات سوء رفتار علیه او، به نظر میرسد عامدانه در حال فاصلهگذاری از آجای هستند.
انکار اتهامات و تلاش برای پاکسازی چهره عمومی دیوید آجای
اتهامات علیه آجای اولین بار در سال ۲۰۲۳ توسط فایننشال تایمز مطرح شد؛ گزارشی که در آن سه زن (بینام) او و شرکتش را به اشکال مختلف بهرهکشی، از تعرض گرفته تا ایجاد فرهنگ کاری مسموم متهم کردند. آجای در بیانیهای در آن زمان این اتهامات را تکذیب کرد و اذعان داشت که روابطش با آن زنان «مرزهای زندگی حرفهای و شخصیاش را مخدوش کرده است.»
اگرچه تاکنون هیچ اتهام کیفری یا دعوای قضایی علیه وی مطرح نشده، اما تأثیرات حرفهای این اتهامات فوری و گسترده بوده است. او بلافاصله از سمت مشاور معماری شهردار لندن استعفا داد و موافقت کرد که شخصاً کار بر روی یادبود هولوکاست بریتانیا را متوقف کند. پروژههای دیگری چون کتابخانهای در پورتلند و موزههایی در لیورپول نیز به سرعت قطع همکاری کردند.
فاصلهگذاری محتاطانه نهادهای کارفرما
در شرایط کنونی، هیچ یک از موزههایی که پروژههای آجای را افتتاح میکنند، مایل به برجستهسازی نقش او نیستند. موزه پرینستون او را به مراسم افتتاحیه ۳۱ اکتبر دعوت نکرده است. موزه آفریقای غربی، شرکت Adjaye Associates را دعوت کرده، اما از حضور آجای مطمئن نیست.
موزه استودیو در هارلم نیز از اظهارنظر در مورد دعوتنامه او خودداری کرد و سخنگوی آن در ایمیلی تأکید کرد که آجای «از جولای ۲۰۲۳ درگیر پروژه نبوده» و سایر معماران دفتر نیویورک کار را تکمیل کردهاند. در مقابل، تنها نهادی که علناً از آجای حمایت کرد، بنیاد ریاستجمهوری تابو امبکی در ژوهانسبورگ بود. رئیس این بنیاد ضمن ابراز نارضایتی از اتهامات، گفتند: «او یکی از پسران آفریقا است و ما به او افتخار میکنیم. استعداد او غیرقابل انکار است.» این بنیاد البته اصرار کرده که معماران زن، بخشهایی از این پروژه (که شامل موزه و هتل است) را رهبری کنند.
تحلیل نهایی نبض ساختمان
بحران پیرامون دیوید آجای، معماری را درگیر یک بحران اخلاقی جدی کرده است: آیا نبوغ هنری میتواند رفتار غیراخلاقی را توجیه کند؟ نبض ساختمان معتقد است که انزوای فعلی آجای، نه یک تصمیم شخصی، بلکه یک فشارهنجاری و تجاری است که توسط نهادهای غربی بر کارفرمایان تحمیل میشود. گزارش مالی شرکت Adjaye Associates برای سال ۲۰۲۳، کاهش ۱۶ درصدی درآمد سالانه را نشان میدهد که اگرچه شرکت آن را به چالشهای کلی صنعت ساختوساز نسبت داده، اما این اتهامات قطعاً تأثیرگذار بودهاند.
علاوه بر این، افشای جزئیات پروژه کلیسای جامع غنا که با دریافت حدود ۱۳ میلیون دلار از سوی آجای، تنها یک دهانه در وسط آکرا ایجاد کرده، نشان از مشکلات مدیریتی و شفافیت مالی در برخی از پروژههای بزرگ او دارد. این وضعیت، لزوم پاسخگویی، نظارت قویتر و ایجاد استانداردهای اخلاقی سفت و سخت در صنعت معماری را، که اغلب در پناه نبوغ فردی پنهان میشود، برجسته میسازد.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
منبع
The New York Times: A Star Architect’s Buildings Soar. He’s Nowhere to Be Seen.
