لندن، انگلستان – موسسه سلطنتی معماران بریتانیا (RIBA) فهرست نهایی چهار پروژه را برای دریافت «جایزه بازآفرینی ۲۰۲۵» (Reinvention Award) اعلام کرد. این جایزه معتبر که هر ساله از بهترین پروژههای تغییر کاربری تطبیقی و استفاده مجدد خلاقانه از ساختمانهای موجود تقدیر میکند، به دنبال ترویج نوسازی به عنوان راهی برای افزایش طول عمر و بهرهوری انرژی ساختمانها و کاهش نیاز به تخریب و ساختوساز جدید است.
فهرست امسال شامل چهار پروژه است که با مرمتهای حساس و استفاده نوآورانه از مصالح، توانستهاند جوامع اطراف خود را متحول کنند. به گفته هیئت داوران، این پروژهها نمونههای استثنایی از بازآفرینی تحولآفرین در فرم و عملکرد هستند که به جامعه و تنوع زیستی نیز کمک میکنند.
پروژههای برجسته در حوزه تغییر کاربری تطبیقی
فهرست نهایی امسال، تنوع فوقالعادهای از کاربریها را به نمایش میگذارد. پروژه «آشپزخانه و فروشگاه Knepp» توسط دفتر Kaner Olette، مجموعهای از ساختمانهای فرسوده مزرعه را به یک کافه و فروشگاه پرجنبوجوش تبدیل کرده است.
پروژه «کلیسای اسکله شیرنس» توسط Hugh Broughton Architects، یک کلیسای تاریخی که در آتشسوزی آسیب دیده بود را به یک مرکز کارآفرینی و فضای اجتماعی برای جامعه محلی بازآفرینی کرده است. پروژه «خانه رودز» در آکسفورد توسط Stanton Williams، با یک مداخله هوشمندانه و زیرزمینی، فضای قابل استفاده یک ساختمان تاریخی را دو برابر کرده و عملکرد زیستمحیطی آن را به شدت بهبود بخشیده است.
Entopia: نمادی از پایداری در کمبریج
شاید برجستهترین نمونه در این فهرست، پروژه «ساختمان Entopia» در کمبریج توسط استودیو Architype باشد. این پروژه، یک مرکز تلفن قدیمی متعلق به دهه ۱۹۳۰ را به یک ساختمان اداری فوقپایدار تبدیل کرده است. هیئت داوران، مصرف انرژی این ساختمان را «به طرز شگفتآوری پایین» توصیف کردهاند.
با استفاده از عایقبندی پیشرفته و شیشههای سهجداره، این ساختمان در برابر صدای خیابان کاملاً ایزوله شده است. این پروژه که به عنوان پرچمدار سیاستهای پایدار دانشگاه کمبریج شناخته میشود، یک سوال مهم را مطرح میکند: در نوسازی یک ساختمان، آیا به دنبال یک زیباییشناسی ظاهری جدید هستیم یا بهترین عملکرد زیستمحیطی ممکن؟ این پروژه پاسخی قاطع به گزینه دوم است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
جایزه بازآفرینی RIBA و پروژههای منتخب آن، نشاندهنده یک تغییر پارادایم عمیق و ضروری در صنعت ساختمان جهانی است. این جایزه به درستی تشخیص داده که پایدارترین ساختمان، ساختمانی است که از قبل وجود دارد. در دورانی که صنعت ساختوساز یکی از بزرگترین مصرفکنندگان منابع و تولیدکنندگان کربن است، تغییر کاربری تطبیقی دیگر یک انتخاب سبکی نیست، بلکه یک مسئولیت زیستمحیطی و اقتصادی است.
این پروژهها ثابت میکنند که میتوان با خلاقیت، احترام به تاریخ و استفاده از تکنولوژیهای نوین، به ساختمانهای قدیمی حیاتی دوباره بخشید و از تولید میلیونها تن زباله ساختمانی جلوگیری کرد. این رویکرد برای شهرهای تاریخی ایران که مملو از ساختمانهای باارزش اما فرسوده هستند، یک نقشه راه است. به جای تخریب و آپارتمانسازی، میتوان با بازآفرینی هوشمندانه، هم هویت شهری را حفظ کرد و هم به نیازهای زندگی امروز پاسخ داد.
