در حالی که هنوز چهار ماه تا آغاز فصل سنتی نقلوانتقالات مسکن باقی مانده، بازار اجاره مسکن در شهرهای بزرگ کشور وارد فاز صعودی شده است. افزایش قابل توجه نرخ ارز طی ماههای اخیر، هزینه تمامشده ساخت مسکن را بالا برده و رکود سنگینی بر صنعت ساختمان حاکم کرده است؛ شرایطی که متقاضیان خرید را ناچار به ورود به بازار اجاره کرده است. همزمان، بخشی از سرمایههایی که پیشتر در بازارهای ارز و سکه فعال بودند، اکنون به سمت اجارهداری حرکت کردهاند و به بازدهی کمتر از نرخ تورم سالانه – که برآوردها آن را حداقل ۵۰ درصد نشان میدهد – رضایت نمیدهند.
از سوی دیگر، بسیاری از مالکان که پیشتر قصد فروش واحدهای مسکونی خود را داشتند، در واکنش به رکود بازار خریدوفروش، تصمیم خود را تغییر داده و بهطور موقت وارد بازار اجاره شدهاند. این تغییر رفتار، اگرچه در ظاهر عرضه را افزایش داده، اما به دلیل انتظارات تورمی موجران، منجر به تعدیل قیمتها نشده است. توقف نسبی پروژههای مسکنسازی دولتی به دلیل کمبود منابع مالی و پیچیدگیهای اداری نیز موجب شده متقاضیان واقعی مسکن از دستیابی به گزینههای ارزانقیمت ناامید شوند و فشار تقاضا در بازار اجاره تشدید شود.
بر اساس برآوردهای رسمی، بیش از پنج میلیون نفر متقاضی فاقد مسکن در کشور وجود دارد و تقریباً به همین میزان، بدمسکنها در حاشیه کلانشهرها و سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند. این در حالی است که حداکثر ظرفیت عرضه بازار اجاره سالانه حدود ۴.۵ میلیون واحد برآورد میشود. به این ترتیب، بازار اجاره مسکن ایران با کسری بالقوه حدود ۱.۵ میلیون واحد مواجه است؛ شکافی که قدرت چانهزنی مستأجران را بهشدت کاهش داده و آنان را ناچار به پذیرش شروط موجران کرده است. نشانهها حاکی از تداوم رشد اجارهبها در ماههای آینده است.🔍
تحلیل تخصصی «نبض ساختمان»| بازار اجاره مسکن
داغ شدن بازار اجاره در فصل سرد سال، نشانهای از انتقال بحران از بخش تولید مسکن به بخش مصرف است. زمانی که ساختوساز به دلیل تورم نهادهها و بیثباتی اقتصادی متوقف میشود، بازار اجاره به ناچار بار تقاضای انباشته را به دوش میکشد.
تجربه تعیین دستوری سقف افزایش ۲۵ درصدی اجارهبها نیز نشان داد که سیاستهای کنترلی بدون پشتوانه عرضه مؤثر، عملاً کارایی ندارند و تنها به شکلگیری قراردادهای غیرشفاف منجر میشوند. ورود نقدینگی سرگردان به اجارهداری، این بازار را از یک فضای مصرفی به یک میدان سرمایهگذاری تبدیل کرده است؛ تغییری که اگر با سیاستهای حمایتی و افزایش واقعی عرضه همراه نشود، فشار معیشتی مستأجران را در سال آینده تشدید خواهد کرد. بازار اجاره اکنون آینه تمامنمای ناکارآمدی سیاستهای مسکن است.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
📌 منبع
