تهران، ایران – در حالی که پایتخت ایران با چالشهای مزمن تمرکز جمعیت، زیرساخت و ناترازی منابع حیاتی بهویژه آب مواجه است، غلامرضا رضایی کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، راهبرد بلندمدت برای مقابله با این بحرانها را در کاهش ساختوساز در تهران و توزیع عادلانه امکانات ملی دانست.
وی با تأکید بر تمرکز نامتوازن «بهترینها» در تهران، توضیح داد که وجود بیش از دو میلیون دانشجو و بهترین بیمارستانها در پایتخت، انگیزههای مهاجرتی را تشدید کرده است. این نماینده مجلس، خواستار انتقال دانشگاهها، استقرارزدایی از وزارتخانهها و جابهجایی صنایع پرمصرف آب از تهران به شهرستانها شد. این سیاست دو نتیجه مهم خواهد داشت: نخست، کاهش مهاجرت و فشار جمعیتی بر پایتخت، و دوم، صرفهجویی قابل توجه در مصرف آب و انرژی تهران که با ناترازی جدی روبهرو است.
ساختوساز؛ تیغ دو لبه اقتصاد شهر و تمرکززدایی
رضایی کوچی، ضمن ارائه راهبرد کاهش تدریجی ساختوساز، با قاطعیت با ایده توقف کامل آن مخالفت کرد و این تفکر را «خطرناک» دانست. وی تصریح کرد: «هیچکس نمیتواند ساختوساز در تهران را به طور کامل ممنوع کند؛ چرا که بخشی از بودجه شهرداری و هزینههای اداره شهر از محل همین ساختوسازها تأمین میشود.» این موضع، تضاد عمیق بین نیازهای مالی شهرداری و اهداف کلان توسعه ملی برای تمرکززدایی را آشکار میکند.
با این حال، وی تأکید کرد که ساختوسازها باید هدفمند و متناسب با نیازهای واقعی شهر باشند، نه اینکه روندی را ایجاد کنند که منجر به خالی شدن شهرهای دیگر و تمرکز هرچه بیشتر جمعیت و منابع در تهران شود. رئیس کمیسیون عمران مجلس، همچنین بر نقش حیاتی ساخت مسکن نه تنها در تأمین سرپناه، بلکه به عنوان عاملی برای رشد جمعیت، تسهیل ازدواج و تشویق فرزندآوری تأکید کرد و ضرورت تداوم آن را در کنار مدیریت مکانیابی بهینه، برجسته ساخت.
توزیع خدمات به جای تمرکززدایی اجباری
راهبرد مجلس برای کاهش انگیزه مهاجرت، بر مبنای توزیع عادلانه امکانات به جای تمرکززدایی اجباری و صرفاً سختگیرانه بنا نهاده شده است. این نماینده مجلس از تمرکز دانشگاهها، بیمارستانها و صنایع پرمصرف در تهران انتقاد کرد و پیشنهاد داد که با جایگزینی این خدمات در استانهای دیگر، میتوان هم به توسعه متوازن مناطق کمک کرد و هم به موازنه زیرساختی تهران دست یافت.
وی معتقد است که اگر زیرساختهای باکیفیت آموزشی و درمانی به شهرستانها منتقل شوند، بهطور طبیعی سیر مهاجرت معکوس و کاهش انگیزه مهاجرت به تهران محقق خواهد شد. در حقیقت، این رویکرد یک گام فراتر از صرفاً مدیریت ساختوساز رفته و مشکل را در ریشه اصلی آن، یعنی ناتوانی شهرستانها در رقابت با کیفیت خدمات تهران، جستجو میکند. این امر، نیازمند یک بازنگری عمیق در سیاستهای کلان آمایش سرزمین است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان | کاهش ساختوساز
تأکید رئیس کمیسیون عمران مجلس بر کاهش تدریجی و هدفمند ساختوساز در تهران، در حقیقت اعتراف به شکست مدل توسعه تمرکزگرای دهههای اخیر در ایران است. این راهبرد، اگرچه منطقی و ضروری به نظر میرسد، اما اجرای آن نیازمند هماهنگی بیسابقهای بین شهرداری تهران (که متکی بر درآمدهای ساختوساز است) و دولت (که مسئول توزیع امکانات ملی است) خواهد بود.
نبض ساختمان هشدار میدهد که صرف کاهش مجوزهای ساختمانی بدون اجرای همزمان سیاستهای قاطع برای انتقال مراکز قدرت، صنعت و آموزش به سایر استانها، میتواند منجر به رکود اقتصادی در پایتخت و افزایش قیمت مسکن شود، بدون آنکه بحران تمرکز جمعیت حل شود. بنابراین، راهکار اصلی در توزیع عادلانه و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای میانی نهفته است؛ بهطوریکه مهاجرت به تهران، دیگر یک ضرورت شغلی یا درمانی نباشد. مدیریت موفق تهران، از مسیر توسعه موفق ایران میگذرد.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
📚 منبع: ساختمان آنلاین
