تهران، ایران – در پی اعلام وزارت راه و شهرسازی مبنی بر برنامه عرضه حداقل ۱۰ هزار واحد مسکن استیجاری تا پایان سال برای زوجهای جوان، کارشناسان بازار مسکن با ابراز نگرانی جدی، نسبت به موفقیت این طرح هشدار دادند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، بازار مسکن در شرایط پرفشاری قرار دارد؛ تورم سالانه مسکن و اجارهبها تقریباً همتراز و در حدود ۳۶.۵ درصد ثبت شده است، که نشاندهنده ناتوانی سیاستهای کنترلی در مهار هزینههای سنگین خانوار است.
این وضعیت، لزوم دخالت دولت برای حمایت از مستأجران را دوچندان میکند، اما کارشناسان معتقدند که طرح مسکن استیجاری، اگر بدون تأمین منابع مالی مشخص و پایدار آغاز شود، سرنوشت طرحهای مسکنی پیشین را تکرار خواهد کرد.
چالش اصلی: ناتوانی دولت در تأمین منابع پایدار
خشایار باقرپور، رئیس اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران، در نقد این طرح تأکید کرد که هرچند مسکن استیجاری به لحاظ ماهیت (تأمین واحدهای با قیمت کنترلشده) طرحی مطلوب است، اما پرسش اصلی به منابع مالی تولید آن بازمیگردد. وی سه منبع اصلی تأمین مالی را مورد بررسی قرار داد و شکست احتمالی هر سه مورد را پیشبینی کرد:
-
بودجه عمومی دولت: با توجه به ناترازی فعلی بودجه و محدودیت منابع دولتی، امکان سرمایهگذاری گسترده و پایدار برای خرید و ساخت این واحدها بسیار بعید است.
-
تسهیلات بانکی: تجربه نهضت ملی مسکن نشان داده است که بانکها به تعهدات بلندمدت خود عمل نکردهاند و تسهیلات وعدهدادهشده بهطور کامل تخصیص نیافته است. بنابراین، انتظار تأمین منابع مالی پایدار از شبکه بانکی برای یک طرح جدید (مسکن استیجاری) واقعبینانه نیست.
-
مشارکت بخش خصوصی: بخش خصوصی به دلیل ریسکهای بالای طرح، بازده پایین اقتصادی و حبس سرمایه در پروژهای که با استهلاک و هزینههای نگهداری روبهرو است، تمایلی به ورود ندارد.
باقرپور جمعبندی کرد که بدون یک مدل تأمین مالی شفاف و پایدار، طرح مسکن استیجاری، همانند طرحهای پیشین، محکوم به شکست خواهد بود.
تجربه ناکام نهضت ملی؛ نشانهای از چالشهای اجرایی
کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که فاصله میان وعدههای دولت در بخش مسکن و تحقق واقعی آنها، بسیار چشمگیر است. بر اساس آمار، در طرح نهضت ملی مسکن، تنها حدود ۷۰ هزار واحد مسکونی طی شش سال گذشته تحویل مردم شده است، در حالی که وعده ساخت ۴ میلیون واحد داده شده بود. سهم ۵۰ هزار واحد تحویل داده شده در یک سال اخیر نیز، در مقایسه با حجم کلی نیاز و وعدهها، ناکافی به نظر میرسد.
این آمارها، پرسشهای جدی درباره ظرفیت دولت برای اجرای طرح مسکن استیجاری ایجاد میکند. تأمین منابع نهضت ملی مسکن عمدتاً از محل آورده مردم و تسهیلات بانکی بوده و در این طرح نیز، تنها ۵۰۵ هزار واحد از ۸۵۰ هزار واحد در حال ساخت به شبکه بانکی متصل شدهاند، که نشاندهنده چالشهای عمیق در تأمین مالی حتی در مهمترین طرح مسکنی کشور است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان | مسکن استیجاری
هشدار کارشناسان درباره عدم قطعیت منابع مالی طرح مسکن استیجاری، در واقع یک نقد ساختاری به نحوه طراحی و اجرای پروژههای ملی مسکن در ایران است. ایده مسکن استیجاری برای کنترل اجارهبها و حمایت از اقشار آسیبپذیر، کاملاً ضروری و راهبردی است، اما اجرای آن با روشهای ناپایدار، تنها به تولید انتظار کاذب در بازار منجر میشود.
نبض ساختمان معتقد است که دولت باید به جای اتکا به منابع نامطمئن یا تسهیلات بانکی که با تورم سازگار نیست، یک صندوق تخصصی مسکن استیجاری با پشتوانه قانونی پایدار تأسیس کند و با ارائه تضمینهای بلندمدت و معافیتهای مالیاتی جذاب، ریسک بخش خصوصی را کاهش دهد تا سرمایهگذاران به سمت مدلهای اجاره بلندمدت سوق داده شوند. در غیر این صورت، این طرح تنها به وعدهای بر روی کاغذ تبدیل شده و در کنار طرحهای ناکام گذشته، به تضعیف بیشتر اعتماد عمومی در حوزه مسکن منجر خواهد شد.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
📚 منبع: ساختمان آنلاین
