سامانه ملی املاک و اسکان به عنوان یکی از مهمترین زیرساختهای اطلاعاتی در حوزه مسکن، در سالهای اخیر نقش پررنگی در مدیریت دادههای ملکی و اقامتی کشور ایفا کرده است. تازهترین آمار منتشرشده نشان میدهد بیش از ۱۷ میلیون سرپرست خانوار اطلاعات محل سکونت خود را در این سامانه ثبت کردهاند؛ رقمی که نشاندهنده افزایش قابلتوجه مشارکت شهروندان در فرآیند ثبت اطلاعات ملکی است.
این سامانه با هدف ایجاد شفافیت در بازار مسکن، شناسایی خانههای خالی، برنامهریزی برای عرضه مسکن و بهبود سیاستگذاریهای اقتصادی راهاندازی شده و اکنون به یکی از منابع اصلی داده در حوزه برنامهریزی شهری و مسکن تبدیل شده است. ثبت اطلاعات اقامتی، علاوه بر کمک به دولت در تصمیمگیریهای کلان، امکان ارائه خدمات دقیقتر به شهروندان را نیز فراهم میکند و میتواند به کاهش خطاهای آماری در حوزه جمعیت و مسکن منجر شود.
طبق اعلام معاونت مسکن و ساختمان، تاکنون بیش از ۸۶ میلیون کد ملی به کدپستی در سامانه ملی املاک و اسکان متصل شده است؛ موضوعی که نشاندهنده پیشرفت قابل توجه در یکپارچهسازی دادههای هویتی و مکانی شهروندان محسوب میشود. این اتصال دادهها باعث شده دستگاههای مختلف اجرایی بتوانند از اطلاعات اقامت اصلی افراد برای ارائه خدمات استفاده کنند. تعداد خدمات متصل به این سامانه از تنها دو خدمت در ابتدای راهاندازی، به حدود ۱۵ خدمت افزایش یافته است.
از جمله این خدمات میتوان به صدور گواهینامه رانندگی، خدمات بیمهای، صدور دستهچک بانکی، معاملات در دفاتر اسناد رسمی و برخی خدمات آموزشی اشاره کرد. چنین توسعهای نشان میدهد سامانه ملی املاک و اسکان در حال تبدیل شدن به یک زیرساخت دادهای مشترک میان دستگاههای دولتی است که میتواند نقش مهمی در کاهش تخلفات، افزایش سرعت خدماترسانی و بهبود نظام اداری کشور داشته باشد.
آمارهای منتشرشده همچنین از رشد قابل توجه ثبت اطلاعات اقامتی و ملکی در این سامانه حکایت دارد. تعداد اقامتگاههای ثبتشده از حدود هفت میلیون به بیش از ۲۷ میلیون واحد افزایش یافته و تعداد مالکیتهای احراز شده نیز از ۱۰ میلیون به بیش از ۱۸ میلیون مورد رسیده است. علاوه بر این، میزان خوداظهاری اقامت اصلی به صورت ماهانه به بیش از سه میلیون مورد رسیده و میانگین ثبت اطلاعات روزانه از ۱۸۰ هزار مورد عبور کرده است.
این افزایش آمار نشان میدهد روند تکمیل پایگاه دادههای ملکی کشور با سرعت بیشتری ادامه دارد. وزارت راه و شهرسازی امیدوار است با تکمیل این اطلاعات، امکان برنامهریزی دقیقتر در حوزه تولید مسکن، کنترل بازار اجاره، اجرای سیاستهای مالیاتی و شناسایی خانههای خالی فراهم شود. وجود چنین پایگاه دادهای میتواند به تصمیمگیریهای مبتنی بر واقعیت در بازار مسکن کمک کند و از سیاستگذاریهای مبتنی بر حدس و گمان جلوگیری نماید.
تحلیل نهایی نبض ساختمان | سامانه ملی املاک
سامانه ملی املاک و اسکان را میتوان یکی از مهمترین پروژههای دادهمحور در حوزه مسکن ایران دانست؛ پروژهای که در صورت تکمیل و بهروزرسانی مستمر، میتواند به ستون اصلی سیاستگذاری مسکن تبدیل شود. یکی از چالشهای تاریخی بازار مسکن در ایران، نبود آمار دقیق درباره تعداد واحدهای مسکونی، وضعیت سکونت، مالکیت و خانههای خالی بوده است. این خلأ اطلاعاتی باعث میشد تصمیمات اقتصادی و برنامههای حمایتی با خطای بالا اجرا شوند.
اکنون با ثبت اطلاعات میلیونها خانوار و اتصال دادههای هویتی و مکانی، امکان تحلیل دقیقتری از وضعیت بازار مسکن فراهم شده است. البته موفقیت کامل این سامانه به همکاری شهروندان، اتصال کامل دستگاههای اجرایی و بهروزرسانی مداوم اطلاعات وابسته است. اگر این روند ادامه پیدا کند، میتوان انتظار داشت ابزارهایی مانند مالیات بر خانههای خالی، سیاستهای حمایتی مسکن و برنامههای توسعه شهری با دقت بیشتری اجرا شوند و بازار مسکن به سمت شفافیت و ثبات حرکت کند.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
