ارزیابی خسارت ۱۴۵ هزار واحد مسکونی و تجاری
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری تسنیم در ۲۰ مهر ۱۴۰۵، منوچهر خواجه‌دلویی، رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، از ارزیابی خسارت ۱۴۵ هزار واحد مسکونی و تجاری در جریان جنگ ۴۰ روزه خبر داده است. به گفته وی، حدود ۱۰۳ هزار واحد آسیب‌دیده از این تعداد دیده‌اند و تعمیر بیش از ۹۲ هزار واحد به پایان رسیده است. این آمار نشان‌دهنده گستردگی عملیات ارزیابی و تعمیر ساختمان‌های آسیب‌دیده است؛ عملیاتی که با توجه به تفاوت سطح خسارت‌ها، از ترمیم آسیب‌های جزئی تا رسیدگی به ساختمان‌های نیازمند بازسازی اساسی را در بر می‌گیرد.
خواجه‌دلویی اعلام کرده است که ارزیابی خسارت ساختمان‌ها و لوازم زندگی مردم انجام شده و اقدامات مربوط به جبران خسارت و تعمیرات، بر اساس برنامه مصوب ستاد مرکزی بازسازی آغاز شده است. مطابق این اظهارات، تکمیل تعمیرات واحدهای باقی‌مانده تا پایان آبان ۱۴۰۵ هدف‌گذاری شده است؛ هرچند تحقق این زمان‌بندی به روند اجرای عملیات، تأمین منابع و تکمیل مراحل اداری و مالی وابسته خواهد بود.
بازسازی ۱۳۶۰ واحد آسیب‌دیده؛ صدور پروانه برای ۶۰۰ واحد
در کنار تعمیر ساختمان‌هایی که قابلیت بازگشت به شرایط بهره‌برداری دارند، بازسازی واحدهای کاملاً تخریب‌شده نیز بخشی از برنامه اعلام‌شده بنیاد مسکن است. به گفته رئیس این بنیاد، حدود یک‌هزار و ۳۶۰ واحد در جریان جنگ به‌طور کامل تخریب شده‌اند؛ برای این واحدها طراحی مجدد انجام شده و عملیات آواربرداری نیز به پایان رسیده است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، پروانه ساختمانی این واحدها تا سقف زیربنای قبلی، مطابق مصوبه اعلام‌شده، به‌صورت رایگان صادر می‌شود.
تاکنون برای ۶۰۰ واحد پروانه ساختمانی صادر شده و عملیات اجرایی آن‌ها آغاز شده است؛ همچنین ساخت حدود ۲۰ واحد به پایان رسیده است. خواجه‌دلویی ابراز امیدواری کرده که عملیات احداث تمام واحدهای تخریب‌شده تا سال آینده تکمیل شود و پرونده بازسازی آن‌ها به پایان برسد. این آمار نشان می‌دهد که مرحله بازسازی کامل، در مقایسه با تعمیرات واحدهای دارای آسیب محدودتر، همچنان به زمان و پیگیری اجرایی بیشتری نیاز دارد.
کمک بلاعوض برای بازسازی و تعمیر ساختمان‌های آسیب‌دیده
بخش دیگری از برنامه اعلام‌شده به جبران مالی خسارت مالکان اختصاص دارد. طبق اظهارات رئیس بنیاد مسکن، برای واحدهایی که به‌طور کامل تخریب شده‌اند، به ازای هر مترمربع از زیربنای قبلی، ۲۵ میلیون تومان کمک بلاعوض در نظر گرفته شده است. همچنین برای تعمیر واحدهای آسیب‌دیده، مبالغ پرداختی با توجه به شدت خسارت و میزان تخریب تعیین می‌شود و سقف اعلام‌شده برای این بخش به ازای هر مترمربع زیربنای واحد، ۱۸ میلیون تومان است.
این ارقام، مبالغ اعلام‌شده در چارچوب برنامه جبران خسارت هستند و میزان دریافتی هر مالک لزوماً با ضرب ساده مساحت در سقف تعیین‌شده برابر نخواهد بود؛ زیرا نوع خسارت، ارزیابی کارشناسی و ضوابط اجرایی در تعیین مبلغ نهایی نقش دارند. خواجه‌دلویی همچنین توضیح داده است که بخشی از مالکان تعمیرات را شخصاً انجام داده‌اند، اما هنوز مدارک و فاکتورهای لازم را برای دریافت هزینه ارائه نکرده‌اند. در برخی موارد نیز فرایند ارائه مدارک و رسیدگی به پرونده‌ها زمان‌بر است یا مالکان تمایلی به دریافت هزینه ندارند. ازاین‌رو، به گفته وی، بخشی از تعهدات جبران خسارت انجام شده و بخشی دیگر همچنان در دست پیگیری است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان
بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده از جنگ، فراتر از یک عملیات عمرانی، فرایندی چندمرحله‌ای برای بازگرداندن امنیت سکونت و کاهش فشار اقتصادی بر خانوارهاست. آمار اعلام‌شده از تعمیر بیش از ۹۲ هزار واحد و آغاز بازسازی بخشی از ۱۳۶۰ واحد تخریب‌شده، ابعاد اجرایی این مأموریت را نشان می‌دهد؛ بااین‌حال، ارزیابی نهایی عملکرد باید بر تعداد واحدهایی متمرکز باشد که تعمیر آن‌ها واقعاً تکمیل شده، قابلیت سکونت دارند و خسارت مالکان آن‌ها تعیین تکلیف شده است. در بخش بازسازی کامل نیز صدور پروانه و آغاز عملیات، مراحل ضروری اما متفاوت از تحویل ساختمان آماده سکونت هستند.
از نگاه نبض ساختمان، شفافیت در نحوه محاسبه کمک‌ها، سرعت رسیدگی به پرونده‌های مالی، کیفیت فنی تعمیرات و رعایت الزامات ایمنی سازه‌ای باید هم‌زمان با سرعت اجرای پروژه‌ها مورد توجه قرار گیرد. همچنین انتشار گزارش‌های دوره‌ای درباره پیشرفت واقعی عملیات و تعهدات باقی‌مانده می‌تواند امکان ارزیابی عمومی را فراهم کند. معیار موفقیت بازسازی، بازگشت پایدار خانوارها به واحدهای ایمن و قابل سکونت است، نه صرفاً ثبت تعداد عملیات انجام‌شده.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیش‌بینی آینده.
منبع
– خبرگزاری تسنیم: اتمام تعمیر ۱۰۳ هزار واحد آسیب‌دیده از جنگ تا پایان آبان ۱۴۰۵
