پایوتنلند، بلژیک – استودیو معماری !Hé با پروژه «خانه مزرعه Omloop»، به یک خانه معمولی و از مد افتاده دهه نودی، حیاتی دوباره و پایدار بخشیده است. ک خانه جمعوجور و کممصرف است که حول یک دیوار ضخیم از خاک کوبیده و یک بخاری سفالی مشترک شکل گرفته و الگویی برای بازسازی هزاران خانه مشابه ارائه میدهد.
کارفرمایان این پروژه، زوجی بودند که میخواستند خانه قدیمی خود را برای زندگی مادامالعمر آماده کرده و ارتباط آن را با منظره اطراف احیا کنند. این پروژه که در رسانه معتبر Designboom به نمایش درآمده، به جای تخریب، به دنبال بازآفرینی و بهینهسازی یکی از رایجترین اما کمارزشترین تیپولوژیهای مسکن در حومه بلژیک، موسوم به «fermette»، است.
دیوار خاک کوبیده: قلب حرارتی خانه
رویکرد اصلی معماران، یک «وارونگی فضایی» هوشمندانه بود. آنها با تحلیل چیدمان اولیه ساختمان و عدم ارتباط آن با سایت تپهای، تصمیم گرفتند اتاقخوابهای قدیمی را حذف کرده و به جای آن یک باغ زمستانی جدید ایجاد کنند. مرز این باغ زمستانی، یک دیوار ضخیم و حرارتی از خاک کوبیده است که در زمستان گرمای خورشید را جذب و ذخیره میکند و در تابستان به خنک نگه داشتن فضا کمک میکند.
این دیوار، به قلب تپنده حرارتی خانه تبدیل شده و نیاز به سیستمهای گرمایشی و سرمایشی پرمصرف را به شدت کاهش میدهد. دیوارهای داخلی سفید نیز با یک لایه گچ رس قرمز گرم پوشانده شدهاند که رنگ و بافت دیوار خاکی را در سراسر خانه تکرار میکند.
از گاراژ تا ورودی: بازتعریف فضاها
در این بازآفرینی، کاربری فضاها به طور کامل تغییر کرده است. راهرو و دفتر کار سابق، اکنون به یک اتاق نشیمن بزرگتر تبدیل شده که به باغ زمستانی دید دارد. سالن ورودی بسیار بزرگ قبلی، به یک فضای نشیمن دنج و صمیمی در اطراف بخاری سفالی مرکزی تبدیل شده که جایگزین دیگ بخار نفتی قدیمی شده و کل خانه را گرم میکند. گاراژ نیز به ورودی جدید خانه تغییر کاربری داده است.
برای اطمینان از قابلیت «زندگی مادامالعمر»، یک اتاق خواب و حمام جمعوجور جدید در طبقه همکف طراحی شده تا امکان زندگی کاملاً یک طبقه را فراهم کند. این پروژه، یک فرآیند جمعی میان معماران، خانواده و دوستانشان بود که در طول ساختوساز در آن مشارکت داشتند.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
پروژه خانه مزرعه Omloop، یک بیانیه قدرتمند در برابر فرهنگ «تخریب و نوسازی» است. این پروژه به جای پاک کردن گذشته، با آن وارد گفتگو شده و با هوشمندی، ضعفهای یک تیپولوژی رایج و کمارزش را به نقاط قوت تبدیل کرده است. استفاده از خاک کوبیده به عنوان عنصر مرکزی، نه تنها یک راهحل پایدار، بلکه یک حرکت شاعرانه برای اتصال دوباره خانه به زمین و زمینه آن است.
این پروژه ثابت میکند که معماری پایدار و مسئولانه، لزوماً به معنای استفاده از فناوریهای پیچیده و گرانقیمت نیست، بلکه میتواند در بازنگری هوشمندانه فضا و استفاده از مصالح ساده و بومی تجلی یابد. این رویکرد برای بافتهای حومهای و خانههای ویلایی قدیمی در ایران، که بسیاری از آنها با مشکلات مشابهی از نظر اتلاف انرژی و عدم ارتباط با محیط روبرو هستند، یک الگوی بسیار الهامبخش و قابل اجراست.
