جدیدترین آمار منتشر شده از سوی وزارت راه و شهرسازی، انحرافی نگرانکننده در اهداف اصلی طرح نهضت ملی مسکن را آشکار کرده است. بر اساس این دادهها که تا پایان تیرماه ۱۴۰۴ را پوشش میدهد، حدود ۲۴۵ هزار واحد مسکونی از این طرح حمایتی، یعنی نزدیک به ۳۰ درصد از کل پروژهها، برای سه دهک پردرآمد جامعه در حال ساخت است.
این در حالی است که این طرح اساساً با هدف خانهدار کردن اقشار کمدرآمد و ضعیف جامعه پایهریزی شده بود. این آمار نشان میدهد که در عمل، دهکهای بالای درآمدی سهم بیشتری از این پروژهها که بر روی زمینهای ۹۹ ساله دولتی ساخته میشوند، به خود اختصاص دادهاند که این موضوع، فلسفه وجودی این طرح حمایتی را با چالشی جدی مواجه کرده است.
توزیع ناعادلانه در نهضت ملی مسکن
آمار وزارت راه و شهرسازی جزئیات این توزیع ناعادلانه را به وضوح نشان میدهد. برای دهک درآمدی هشتم، ۸۹ هزار واحد (۱۱٪)، برای دهک نهم، ۸۵ هزار واحد (۱۰٪) و برای دهک دهم، ۷۰ هزار واحد (۹٪) در حال ساخت است. این مجموع ۲۴۵ هزار واحدی برای ثروتمندترین اقشار جامعه در حالی است که سهم سه دهک پایین درآمدی به مراتب کمتر است.
دهک اول، به عنوان ضعیفترین قشر جامعه، تنها ۴.۸ درصد از کل پروژهها را به خود اختصاص داده است. سهم دهک دوم ۹ درصد و سهم دهک سوم نیز ۱۱ درصد است. در مجموع، تنها ۱۹۷ هزار واحد برای سه دهک پایین درآمدی در حال ساخت است که حدود ۵۰ هزار واحد کمتر از سهم سه دهک بالای درآمدی است.
انحراف از اهداف و چالشهای پیش رو
این شکاف عمیق میان سهم دهکهای بالا و پایین، سوالات جدی در مورد نحوه تخصیص و نظارت بر پروژههای نهضت ملی مسکن ایجاد میکند. طرحی که قرار بود مرهمی بر زخم بحران مسکن برای نیازمندان باشد، در عمل به فرصتی برای دهکهای پردرآمدتر تبدیل شده است.
این موضوع میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله عدم توانایی دهکهای پایین در پرداخت آوردههای اولیه و اقساط، تا وجود خلاءهای قانونی که به دهکهای بالاتر اجازه ورود به این طرح را میدهد. هر دلیلی که داشته باشد، نتیجه نهایی، انحراف طرح از اهداف اصلی خود و تشدید نابرابری در دسترسی به مسکن است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
آمار منتشر شده در مورد نهضت ملی مسکن، یک زنگ خطر جدی برای سیاستگذاران حوزه مسکن است. این دادهها نشان میدهد که یک سیاست حمایتی، هرچقدر هم که نیت خوبی داشته باشد، بدون یک «مکانیسم تخصیص و پایش دقیق»، به راحتی میتواند از مسیر اصلی خود منحرف شود. مشکل اصلی این است که طرح، بیش از آنکه بر «توانمندسازی» دهکهای پایین تمرکز کند، بر «ساخت» تمرکز کرده است.
وقتی یک خانواده کمدرآمد توانایی پرداخت آورده اولیه چند صد میلیونی را ندارد، طبیعی است که جای او توسط فردی از دهک بالاتر که دارای توان مالی است، پر شود. راهحل، بازنگری فوری در مدل مالی پروژه است.
دولت باید به جای ارائه زمین ۹۹ ساله به همه، مدلهای حمایتی متفاوتی برای دهکهای مختلف تعریف کند؛ از جمله افزایش چشمگیر سهم تسهیلات برای دهکهای پایین، ایجاد مدلهای اجاره به شرط تملیک دولتی، و مهمتر از همه، کنترل دقیق فرآیند ثبتنام برای جلوگیری از ورود افراد غیرواجد شرایط. در غیر این صورت، این طرح بزرگ ملی، به جای حل بحران، به تشدید شکاف طبقاتی منجر خواهد شد.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
منبع
-
خبرگزاری تسنیم (به نقل از شهرخبر): مسکن حمایتی دولت به کام پولدارها
