تهران ـ بر اساس گزارشی که خبرگزاری تسنیم در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرده است، علی نبیان، مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، از تأمین ۴۴ هزار و ۳۳۷ هکتار زمین برای طرح‌های مسکن خبر داده است. این آمار در شرایطی اعلام می‌شود که دسترسی به زمین مناسب و آماده ساخت، یکی از مراحل مهم اجرای برنامه‌های تأمین مسکن حمایتی به شمار می‌رود. با این حال، میزان زمین تأمین‌شده به‌تنهایی نشان‌دهنده تعداد واحدهای ساخته‌شده یا تحویل‌داده‌شده نیست؛ زیرا میان شناسایی و تأمین زمین، آماده‌سازی، تأمین خدمات زیربنایی، آغاز عملیات ساختمانی و تحویل نهایی واحدها تفاوت وجود دارد.
بر همین اساس، ارزیابی عملکرد طرح‌های مسکن نیازمند بررسی هم‌زمان شاخص‌های مربوط به زمین، زیرساخت، ساخت‌وساز و پیشرفت اجرایی پروژه‌هاست. آمار اعلام‌شده از سوی مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، تصویری از عملکرد بخش زمین در برنامه‌های مسکن ارائه می‌دهد، اما برای سنجش اثر نهایی این اقدامات بر بازار مسکن و وضعیت متقاضیان، اطلاعات تکمیلی درباره مراحل بعدی اجرای پروژه‌ها نیز اهمیت دارد.
رشد تأمین اراضی و پیگیری پرونده‌های حقوقی
بر اساس جزئیات منتشرشده در گزارش تسنیم، سازمان ملی زمین و مسکن در بخش اخذ اسناد اراضی ملی و موات داخل محدوده شهرها نیز از تأمین ۳ هزار و ۴۶۸ هکتار زمین جدید خبر داده است؛ رقمی که به گفته نبیان، نسبت به دوره گذشته ۲۳۳ درصد رشد داشته است. همچنین در بخش تأمین اراضی ملی داخل حریم شهرها، ۴۸ هزار و ۵۷۶ هکتار زمین جدید تأمین شده که رشد ۱۱۷ درصدی را نشان می‌دهد.
این ارقام به دو حوزه متفاوت از اقدامات مرتبط با زمین اشاره دارند و نباید بدون بررسی جزئیات آماری، به‌عنوان زمین آماده ساخت یا زمین واگذارشده به متقاضیان تفسیر شوند. در کنار اقدامات اجرایی، تعیین تکلیف مسائل حقوقی اراضی نیز از محورهای گزارش بوده است. طبق اعلام مدیرعامل سازمان، بیش از ۱۵ هزار و ۳۲۵ پرونده قضایی در مراجع مربوط تعیین تکلیف شده و در بخش اجرای احکام مرتبط با آرای قطعی له و علیه دولت نیز یک‌هزار و ۶۰۴ رأی صادر شده است؛ رقمی که معادل ۸۱ درصد تحقق برنامه اعلام‌شده عنوان شده است.
تحقق ۱۰۲ درصدی برنامه آماده‌سازی زمین تا پایان سال ۱۴۰۴
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اعلام‌شده در این گزارش، عملکرد سازمان ملی زمین و مسکن در آماده‌سازی اراضی تا پایان سال ۱۴۰۴ است. به گفته نبیان، بر اساس تکالیف قانون جهش تولید مسکن، آماده‌سازی ۳۴ هزار هکتار زمین در برنامه قرار داشت؛ اما عملکرد ثبت‌شده در اراضی دارای قابلیت احداث به ۳۴ هزار و ۷۱۹ هکتار رسید و معادل ۱۰۲ درصد برنامه را محقق کرد. همچنین ظرفیت احداث یک میلیون و ۲۲۱ هزار و ۶۹۳ واحد مسکونی در اراضی آماده‌سازی‌شده فراهم شده است؛ رقمی که طبق گزارش، معادل ۱۰۱ درصد هدف تعیین‌شده بوده است.
با این حال، ظرفیت ساخت با تعداد واحدهای تکمیل‌شده یا تحویل‌شده یکسان نیست. در ارزیابی این شاخص باید روشن باشد که آماده‌سازی زمین تا چه اندازه با پیشرفت تأمین آب، برق، شبکه فاضلاب، راه‌های دسترسی و سایر خدمات مورد نیاز همراه شده است. گزارش تسنیم نیز به نقل از مدیرعامل سازمان تأکید می‌کند که تحویل زمین به متقاضیان مستلزم انجام عملیات آماده‌سازی و فراهم‌بودن زیرساخت‌هایی مانند جوی، جدول و آسفالت است.
تحلیل نهایی نبض ساختمان
آمار اعلام‌شده از سوی سازمان ملی زمین و مسکن نشان می‌دهد که تأمین و آماده‌سازی اراضی، بخش مهمی از برنامه اجرایی مسکن حمایتی را تشکیل می‌دهد؛ اما معیار نهایی موفقیت این برنامه، صرفاً افزایش مساحت زمین‌های شناسایی‌شده یا آماده‌سازی‌شده نیست. آنچه برای متقاضیان اهمیت مستقیم دارد، تبدیل این ظرفیت به پروژه‌های قابل اجرا، تأمین خدمات شهری، آغاز ساخت‌وساز و تحویل به‌موقع واحدهای مسکونی با هزینه قابل‌تحمل است. تجربه اجرای طرح‌های مسکن نیز اهمیت هماهنگی میان نهادهای مسئول زمین، زیرساخت و ساخت را برجسته می‌کند؛ زیرا تأخیر در هر یک از این مراحل می‌تواند زمان و هزینه نهایی پروژه را افزایش دهد.
از نگاه نبض ساختمان، انتشار آمار عملکرد زمانی بیشترین ارزش عمومی را دارد که با گزارش‌های شفاف از پیشرفت واقعی پروژه‌ها، میزان واگذاری زمین، وضعیت زیرساخت‌ها و تعداد واحدهای تکمیل‌شده همراه شود. شاخص اصلی ارزیابی مسکن حمایتی باید فاصله میان ظرفیت اعلام‌شده و خانه‌ای باشد که در نهایت به متقاضی تحویل داده می‌شود.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیش‌بینی آینده.
منبع
– خبرگزاری تسنیم: تأمین ۴۴ هزار هکتار زمین برای مسکن حمایتی
– گزارش تکمیلی تسنیم: تحویل ۱۴۶ هزار هکتار زمین برای طرح‌های مسکن
