توکیو، ژاپن – برج ۴۸ طبقه کابوکیچو (Kabukicho Tower) که دو سال پیش به عنوان یک نماد جدید در محله شلوغ شینجوکو توکیو افتتاح شد، در ساعات میانی روز به طرز شگفتانگیزی خلوت و تقریباً متروکه است. این آسمانخراش ۲۲۵ متری که با هدف طراحی مجتمع سرگرمی و تبدیل شدن آن به یک قطب سرگرمی و غذا طراحی شده، در یک بازدید اخیر در ساعات ناهار، فضایی خالی و ساکت را به نمایش گذاشته که در آن، تعداد کارمندان بسیار بیشتر از مشتریان بوده است.
این وضعیت، به ویژه با توجه به موقعیت مکانی برج در نزدیکی شلوغترین ایستگاه قطار جهان، سوالات مهمی را در مورد دلایل عدم موفقیت طراحی مجتمع سرگرمی در جذب مخاطب روزانه مطرح میکند.
تحلیل دلایل ناکامی: از هویت گمشده تا قیمتهای نامناسب
کارشناسان معتقدند که این عدم استقبال، دلایل متعددی دارد. یکی از اصلیترین مشکلات، «بحران هویت» این مجموعه است. فودکورت برج که با الهام از کوچههای سنتی ژاپنی (yokocho) طراحی شده، در عمل آنقدر پر زرق و برق و توریستی به نظر میرسد که برای مردم محلی جذابیت چندانی ندارد و این پیام را منتقل میکند که هم طعم غذاها و هم قیمتها، برای گردشگران خارجی تنظیم شده است.
از سوی دیگر، این مجموعه برای گردشگران خارجی نیز به اندازه کافی منحصربهفرد نیست تا آنها را در تعداد زیاد به خود جذب کند. به طور مشابه، سالن بازیهای آرکید مجموعه نیز فاقد یک هویت مشخص است؛ نه آنقدر تخصصی است که گیمرهای حرفهای ژاپنی را راضی کند و نه آنقدر جامع است که برای همه جذاب باشد.
یک درس مهم در طراحی مجتمع سرگرمی
این پدیده، یک درس مهم در طراحی مجتمع سرگرمی است: «موقعیت مکانی عالی» به تنهایی تضمینکننده موفقیت نیست. ترکیب کاربریها و هویت طراحی باید با دقت و بر اساس شناخت عمیق از مخاطبان هدف (هم محلی و هم گردشگر) انجام شود.
برج کابوکیچو در تلاشی برای راضی کردن همه، در عمل نتوانسته هیچ گروهی را به طور کامل به خود جذب کند. علاوه بر این، شهرت نه چندان خوب محله کابوکیچو در دهههای گذشته نیز میتواند یکی از عوامل بازدارنده برای جذب خانوادهها و کارمندان ادارات اطراف در طول روز باشد.
تحلیل نهایی نبض ساختمان:
شکست برج کابوکیچو در جذب مخاطب در طول روز، یک نمونه مطالعاتی بسیار ارزشمند برای تمام توسعهدهندگان پروژههای تجاری و سرگرمی، به ویژه در ایران، است. این پروژه ثابت میکند که معماری پر زرق و برق و سرمایهگذاری عظیم، بدون یک «برنامه عملکردی» (Programming) هوشمندانه و مبتنی بر تحقیق، محکوم به شکست است. مشکل اصلی این برج، «عدم درک زمینه فرهنگی و اجتماعی» است.
طراحی آن، تصویری کلیشهای و توریستی از ژاپن را به نمایش میگذارد که برای خود ژاپنیها اصیل نیست. این یک درس بزرگ برای پروژههای تجاری در ایران است که اغلب به جای تمرکز بر نیاز واقعی جامعه و خلق فضاهای باکیفیت، تنها به دنبال کپیبرداری از مدلهای خارجی و ایجاد ظاهری لوکس هستند. موفقیت یک پروژه، نه در ارتفاع و نه در درخشش نمای آن، بلکه در توانایی آن برای تبدیل شدن به بخشی زنده و پویا از زندگی روزمره مردم نهفته است.
نبض ساختمان؛ رصد تحولات، پیشبینی آینده.
